Sınavlar (imtihanlar), insanlar için; ‘ferdî plân’ denilen mukadderat plânının icapları olan; varlıkların, kendilerine bu planlarında tanınan özgürlükleri sayesinde geçirecekleri; başarı veya başarısızlıklarına göre mukadderatlarının belirlendiği; test niteliğindeki olaylardır. (235, 186, 235-236, 177-178) Vazifeli varlıklar açısından bir insanın bir dersi ne derece öğrenmiş olduğunu, bir ‘meleke’si ya da kudretini ne derece geliştirmiş olduğunu, kısaca bir ‘liyakat’i kazanmış olup olmadığını ölçme ve kontrol etme vasıtası olan sınavlar, insan açısından ise, o liyakati kazanmış olup olmadığını ispatlama vasıtasıdır. (232, 236, 177-178, 235-236)
Varlığın meydana gelmesinden önce ruhların henüz özgürlük ve idrakleri sözkonusu olmadığından, ‘varlık safhası’ndan önce, ileri safhalara ait sınav ve eprövler mevcut değildir. (45) Sınav, epröv ve deneyimler, ancak ‘varlık’ kurulunca, yani ‘tâli tesirler’ gelmeye başlayınca başlar. (46, 53)
Sınavların sonuçları
Sınavlar, eprövler ve deneyimler, ferdî plân denilen mukadderat plânının icapları olan ihtiyaçlardır ki, bu sınavların geçirilmeleri için de, hazırlanan bu plânlar daima özgürlüğe yer verici mahiyette olurlar. (173, 186) Varlıklar, sahip oldukları özgürlükleri sayesinde devamlı olarak sınavlardan geçirilirler. (235) Varlıkların bu sınavlar karşısındaki davranışlarının, müspet veya menfî reaksiyonlarının, yani sınavlardaki başarı veya başarısızlıklarının sonucunda, kendileri için ‘kader mekanizması’nca takdir ve tespit edilen (saptanan, belirlenen) sayısız ‘mekân’ hâl ve durumları meydana gelir ve onlar da, lâyık oldukları bu olayların çeşitli durumlarında yaşarlar. (235-236) Yani insanlar sınavların başarılı veya başarısız görünen durumlarına göre, acı, tatlı bir sürü sonuçla karşılaşır ve ona göre ‘vazife’ sezgisi yolundaki hızlarını kazanırlar. (177-178)
Deneyimleri başarıyla geçiştirmenin idraklerine vardıkları zaman duyacakları huzur, onları müspet ve mutlu yollardan yükseltirken; başarısızca, beceriksizce verilmiş sınavların sonucunda, kendilerince menfî sayılan hâllerde uğrayacakları acılar, hüsranlar da, başka bir yoldan, yine ilerlemelerine neden olur. (178) Sınav, epröv ve deneyimlerin sonuçlarından çıkan derslere görgü veya gözlem denir. (125)
Sınavların ispatlama vasıtası oluşu
Nasıl bir okulda öğrencilerin yetkilendirilmiş memurlar vasıtasıyla yoklanması, denenmesi, sınav denilen gayet sıkı ve itinalı (özenli) kontrollerden geçmesi, yani öğrencilere okuldan o döneme ilişkin olarak verilmesi icap edenlerin ve bu verilmesi icap edenlere öğrencilerin liyakat kazanmış olup olmadıklarının incelenmesi sözkonusu ise ‘Dünya Okulu’nda da sözkonusudur ve nasıl ki bir okulda öğrencilerin bulunacakları sınıflara ve derecelere hak kazanmaları ve bunu ispat etmeleri gerekiyorsa, Dünya Okulu’nda da gerekir: Eğer bir öğrenci, yani insan, sınavları sonucunda, bulunduğu sınıfın hakkı olan dersleri öğrenmiş olduğunu ispatlarsa, sınavlarını başarmış ve kazandığı hak edişle bir üst sınıfa geçme liyakatini veya son sınıftaysa, okulu bitirme liyakatini kazanmış olur. (232) Dünya insanlarının en küçük hareketlerine kadar her durumları sınavlara tâbi tutulmaktadır. (236)
Sınavlar Dünya Okulu bitirilip ‘vazife plânı’na geçilse de devam ederler; vazife plânına geçen varlıklar sınavlardan tümüyle azade (kurtulmuş, uzak) sayılmazlar. (239)